Gradačac se nalazi na obalama rječice Gradašnice, između obronaka planina Majevice i Trebave, na prosječnoj nadmorskoj visini od 129 metara.

Od 1710 godine bio je i sjedište kapetanije. U istoriji ovog mjesta najznačajniju su ulogu igrali kapetani iz porodice Gradašćevića, a naročito Husejin-kapetan, "Zmaj od Bosne". Iz tog perioda potiču značajni kulturno historijski spomenici: Gradina sa kulom (koju su između 1756. i 1821. godine izgradili Gradašćevići), džamija Husejnija, koju je podigao Husejin-kapetan 1875. godine, kamena sahat kula.

Najstarija sačuvana građevina je Sviračka džamija, obnovljena 1875. godine. U Gradačcu je i jedna od najstarijih biblioteka u Bosni i Hercegovini, osnovana 1839. godine, umjetnička i muzejska zbirka ove biblioteke svjedoči o burnoj historiji Gradačca.